کتاب «امر واقع لاکانی» منتشر شد. این اثر یکی از سخنرانی «اسلاووی ژیژک» درباره تلویزیون است. به گفته مترجم این اثر، ژیژک معتقد است تلویزیون با تلقین و تصدیق محتوای مورد نظرش، ما را از معنا تهی میکند و حتی وظیفه خندیدن و گریستن را نیز از ما میگیرد.
مهدی سلیمی، مترجم کتاب «امر واقع لاکانی» در گفتوگو با ایبنا، عنوان کرد: این اثر ترجمه متن کامل سمیناری درباره تلویزیون است که «اسلاووی ژیژک»(فیلسوف و محقق اسلوونیایی) آن را در سال 1987 در نیویورک ارایه داد.
وی به استفاده نظریات «ژاک لاکان»(پزشک، فیلسوف و روانکاو فرانسوی) از سوی ژیژک در این سخنرانی اشاره کرد و گفت: این متن در عین کوتاهی، خوانش تقریباخوبی از مراحل فکری لاکان به دست میدهد. برای مثال، در این متن با مفهوم «ساحت امر واقع» در سه دوره فکری لاکان آشنا میشویم. همچنین نگاه تیزبینانه ژیژک در پرداختن به «امر روزمره» و تشریح این مفهوم و مفاهیم دیگر با توسل به پدیده عامهپسند تلویزیون، راهی است که بار دیگر وفاداری او را به مکتب «اسلوونی» در روانکاوی اثبات میکند.
سلیمی درباره این مکتب توضیح داد: پیروان مکتب اسلوونی خوانشهای سیاسی از روانکاوی دارند و در عین حال، از پدیدههای روزمره برای بیان نظریاتشان کمک میگیرند. ژیژک با این روش، سویههای سیاسی و فلسفی نظریه روانکاوی لاکان را میکاود. ژیژک میکوشد از این طریق، یک خوانش رادیکال سیاسی را از لابهلای نظریات لاکان ارایه دهد. او همچنین از خوانش «ژاک آلن میلر» از لاکان نیز کمک میگیرد.
وی درباره روش ژیژک در توصیف پدیدههای مورد نظرش گفت: این نظریهپرداز اسلوونیایی، همیشه یک مدل فکری خوب را برای توصیف پدیدهها به کار میبرد. در واقع، او این مدل را از دل همان پدیده بیرون میکشد.
سلیمی ادامه داد: ژیژک بنیه تئوریک خوبی دارد و بر این امر تاکید میکند که گاهی حتی به مبتذلترین مسایل زندگی روزمره میاندیشد. مقصودم این است که او اگرچه گاهی به دام پوپولیسم و آساناندیشی میلغزد اما میتوان روش فکری مشخص و سیر اندیشهاش را به عنوان یک اندیشمند مستقل و انتقادی دنبال کرد.
سلیمی برای روشن شدن مقصود ژیژک در این کتاب مثالی از گفتههای وی ذکر کرد و گفت: تلویزیون برنامههای طنز با قطعات کوتاه پخش میکند و پس از هر قطعه فیلم طنز، صدای خنده نیز همراه آن پخش میشود. ژیژک میگوید که در اجرای تراژدیهای یونانی نیز همسرایانی بودند که همین نقش را به هنگام نمایش صحنههای خندهدار یا گریهآور عهدهدار بودند. به اعتقاد ژیژک، انگار تلویزیون با این کار، وظیفه خندیدن را نیز از دوش ما برمیدارد و به نوعی ما را از معنا تهی میکند، معنایی که میتوانستیم خودمان از صحنه مورد نظر دریافت کنیم.
این مترجم ادامه داد: این کار تلویزیون به معنای تلقین و تصدیق محتوا به مخاطبان است. تلویزیون با این کار، مخاطبان را از معنا خالی میکند و در راستای «حذف دیگری بزرگ» گام برمیدارد.
وی با اشاره به ارایه تفسیر پستمدرنیستی از تلویزیون از سوی ژیژک در این کتاب گفت: به اعتقاد ژیژک، تلویزیون یک پدیده آشنا نیست که مخاطبانش در دریافت پیام آن هیچ مشکلی ندارند، زیرا در پس این پدیده آشنا میتوان مفاهیمی از لاکان را کشف کرد که به ما برای درک درست ساز و کار تلویزیون کمک میکنند. کار ژیژک در این کنفرانس، بررسی مفاهیم لاکانی با ارجاع به پدیده تلویزیون نیست، بلکه «غریبهگردانی» محتوای دمدستی و پیش پا افتاده پدیدهای مانند تلویزیون است.
سلیمی در پایان به لزوم ترجمه نظریهپردازان و اندیشمندان مبتکر اشاره کرد و گفت: ضرورت چنین ترجمههایی، از این باور حاصل میشود که ما برای یاد گرفتن راههای فکر کردن باید مدام روشهای فکری دیگران را بیاموزیم.
چاپ نخست کتاب «امر واقع لاکانی» با شمارگان 1150 نسخه، 94 صفحه و به بهای 25000 ریال از سوی انتشارات رشد آموزش منتشر شد.
