جلال آل احمد جایی در خصوص گاندی نوشت: "کسی که از نردبان ضعفهای بشری بالا رفت و به رهبری قوم رسید." آل احمد در آن نوشتار به مشکلات جسمی و خانوادگی گاندی اشاره میکند و ضمن بررسی نحوه رشد و شکل گیری گاندی، اثرات او بر شبه قاره را نیز بررسی مینماید.
ماتسوشیتا _ بنیانگذار شرکتهای ناسیونال و پاناسونیک _ نیز فردی است که گویی تمام نظام طبیعت پیرامونش او را در مجموعهای از سختیها، ضعفها و کمبودهای جسمی و خانوادگی پیچیده، اما او با تلاش و تلاش در مسیری سخت قدم میگذارد و به نقاط خاصی از زندگی انسانی میرسد.
یکی از نکات جالب دربارهی این کتاب، نگارش آن نه بوسیله یک شرححالنویس یا داستاننویس معمولی، بلکه بوسیلهی یکی از صاحبنامترین اساتید رشتهی مدیریت دانشگاه هاروارد و پس از 6سال تحقیق و مطالعه در اسناد شرکت پاناسونیک و نوشتههای باقیمانده از ماتسوشیتا است. کسی که به اذعان خود در پیشگفتار کتاب، در ابتدای امر میل چندانی به هدایت این پژوهش نداشته اما با کمی آشنایی عمیقتر با ماتسوشیتا 6 سال از عمر خود را صرف مطالعهی زندگی این انسان بزرگ میکند.
جان کاتر در فصول مختلف کتاب، سرفصلهای مختلفی از اندیشههای ماتسوشیتا و علل موفقیت او را تحلیل میکند؛ اما یکی از مسائلی که این پژوهشگر آمریکایی در همه بخشهای کتاب بر آن تاکید دارد "وجود جوهرهی رنج و سختی در زندگی پرفراز و نشیب ماتسوشیتا"ست. جالب اینجاست که این محقق برجسته با نگاه علمی و غربی خود به صراحت یکی از مهمترین عوامل رسیدن پاناسونیک به این سطح جهانی را، گریبانگیر بودن بنیانگذارش با سختیهای بزرگ فردی، خانوادگی و اجتماعی میداند.
ماتسوشیتا در سال 1894 در روستایی در نزدیکی شهر اوساکا متولد میشود. او فرزند هشتم خانوادهای 10 نفره بود که با کشاورزی در دهکدهی خود، زندگی متوسطی را میگذراندند. در 5سالگی پدرش با وسوسهی کسب سود بیشتر در "تجارت سلف فروشی برنج" وارد میشود تا بخت خود را بیازماید؛ اما ناآگاهی پدر به قواعد کار باعث میشود تا براحتی همهی مایملک خانواده را از دست بدهد.
10 عضو خانواده به دلیل اشتباه پدر و به ناچار، اثاثیهی خود را جمع کرده و برای کار به کوچهای پرت در واکایاما در نزدیکی اوساکا میآیند. جایی که پدر مغازهی کوچکی را برای کفش فروشی اجاره کرده است.
کمتر از یک سال بعد ناگهان پسر چهارم خانواده در اثر یک بیماری عفونی ناشناخته میمیرد. این آغاز یک زنجیرهی تکرار شدنی هولناک از مرگ و میر در خانوادهی ماتسوشیتاست. شش ماه بعد از این حادثه، یکی دیگر از فرزندان خانواده به همین دلیل فوت میکند. در فاصلهی کمتر از شش ماه پس از آن نیز پسر بزرگ خانواده پس از ابتلا به یک سرماخوردگی، به همین وضع دچار شده و پس از مدتی تحمل درد، میمیرد. جالب است بدانید که این بیماری ناشناخته به تدریج تمام برادران و خواهران و سرانجام پدر و مادر "کونوسوکی ماتسوشیتا" را نیز طعمهی خود میکند.
خود ماتسوشیتا تا پایان عمر از بیماری تنفسی رنج میبرد و "مشکل ریوی" هر از مدتی او را زمینگیر میساخت. مشکلی که پزشکان هرگز نتوانستند آن را درمان کنند. این فرزند برخاسته از خانوادهای ورشکسته و مواجه با انواع ضربات عاطفی و روحی، امکان تحصیل تا کلاس چهارم را بیشتر نمییابد و در 10سالگی برای کار در یک مغازهی دوچرخهسازی به عنوان شاگرد مشغول میشود.
داستان تاسیس "شرکت برقی ماتسوشیتا" و ایجاد کارگاه ساخت وسیلهی برقی در منزلش و مشکلات عدیده در فروش محصول را فقط باید در خود کتاب خواند.
فصل جالب توجه دیگر در زندگی او زمانی است که پس از سی سال صرف وقت در احداث کارخانههای متعدد و غلبه بر تمام مشکلات، درست در زمانی که به عنوان یک فرد ثروتمند و محترم در جامعهی ژاپن شناخته میشود؛ با جنگ جهانی دوم مواجه شده و به اجبار در حمایت مالی و تجهیزاتی از دولت در طول جنگ، میلیونها ین ضرر میدهد.
پس از پایان جنگ و اشغال ژاپن توسط متفقین نیز به دلیل حمایت مالی از دولت ژاپن در طول جنگ، در لیست سیاه قرار گرفته و کلیه اموال و کارخانههای وی ثبت و ضبط شده و خانهنشین میشود!
5سال زمان صرف میشود تا بتواند 17 کارخانهی ورشکستهی خود را پس گرفته و مجددا کار خود را آغاز کند. این زمان دقیقا مقارن با سن بازنشستگی اوست. آغازی دیگر برای این ژاپنی نحیف اندام، با سیمای رنجور، قد کوتاه و جسم بیمار و دلی سراسر درد و رنج.
"پاناسونیک" امروز جزء سرمایههای مهم کشور ژاپن محسوب میشود و جدای از ایجاد فضای کار برای حدود 330 هزار ژاپنی، گردش مالی 81میلیارد دلاری و سود خالص سالانه بین 4تا 5 میلیارد دلار را برای صاحبش به همراه دارد.
"رهبری کارآفرین" داستان واقعی مردی است که با وجود تمامی این مشکلات 94 سال زندگی کرده است. این کتاب توسط دکتر محمدعلی طوسی ترجمه و روانهی بازار نشر شده است.
